Dama z Elche, niezwykły zabytek sztuki prehiszpańskiej

13 marca 2026, 06:34

Chcielibyśmy Wam przedstawić Damę z Elche, wspaniałą starożytną rzeźbę, którą podejrzewano, że jest dziełem słynnego XIX-wiecznego fałszerza dzieł sztuki.



Do katedry w Kołobrzegu wrócił gotycki kielich. Jeszcze niedawno nie wiedziano o jego istnieniu

6 marca 2026, 09:59

Do Bazyliki Mariackiej w Kołobrzegu wrócił złocony gotycki kielich, o którego istnieniu jeszcze niedawno nikt nie miał pojęcia. Niezwykłe znalezisko zawdzięczamy uporowi i profesjonalizmowi historyka sztuki, franciszkanina ojca Łukasza Waszkielisa, którego na trop kielicha naprowadził doktor Robert Dziemba, kierownik Działu Historii Kołobrzegu w Muzeum Oręża Polskiego.


Raz krzesło, raz stół - nietypowy zabytek i jego kontrowersyjny właściciel

26 stycznia 2026, 09:51

Na aukcji zorganizowanej przez Woolley & Wallis sprzedano nietypowy przedmiot, należący do jednej z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii Wielkiej Brytanii. Na zdjęciu możecie podziwiać rzadki XVII-wieczny mebel składany, który można było zamienić w stół lub krzesło. Dębowy mebel należał do Johna Bradshawa (1602–1659), sędziego, który przewodniczył najsłynniejszej rozprawie sądowej w historii Wielkiej Brytanii. Sąd pod przewodnictwem Bradshawa skazał na śmierć króla Karola I. Był on jedynym brytyjskim monarchą ściętym przez poddanych.


Trzeba będzie zmienić nazwę komety Halleya?

24 stycznia 2026, 12:25

Jeden z najbardziej znanych obiektów ukazujących się na niebie – kometa Halleya – nosi imię swojego odkrywcy, brytyjskiego astronoma Edmonda Halleya. Uczony, badając zapiski dotyczące komet z lat 1456–1682 i 1705 roku, stwierdził, że obserwacje komet z roku 1531, 1607 i 1682 dotyczą tego samego obiektu oraz przewidział jego powrót w pobliże Ziemi na rok 1758. Okazuje się jednak, że setki lat przed Halleyem inny mieszkaniec Anglii powiązał dwie obserwacje z tą właśnie kometą.


Znaleźli Białego Jaguara, stolicę zbuntowanych Majów ukrywających się przed Hiszpanami?

1 sierpnia 2025, 14:25

Archeolodzy sądzą, że odnaleźli zaginione miasto Sak-Bahlán – Biały Jaguar – w którym wolni Majowie żyli do końca XVII wieku, ukrywając się przed Hiszpanami. Sak-Bahlán było stolicą Lakandonów, majańskiej grupy etnicznej posługującej się własnym dialektem języka chol. Lakandonowie to najbardziej tradycyjna i izolowana grupa Majów. Biały Jaguar zaś to przedostatnia stolica Majów zdobyta przez Hiszpanów. Ostatnia, Nojpeten, zamieszkana przez Majów Itza w północnej Gwatemali, padła zaledwie 2 lata później.


Miejsca kultu pokazują, że Wyspa Wielkanocna nie rozwijała się w izolacji

10 lipca 2025, 08:41

Po analizie miejsc rytualnych i wielkich struktur na Polinezji naukowcy zakwestionowali pogląd, jakoby cywilizacja Wyspy Wielkanocnej (Rapa Nui) rozwijała się w izolacji. Wyspa została zasiedlona przez ludzi, którzy przemieszczali się z zachodu na wschód. W wyniku szybkiej migracji z Tonga i Samoa ludzie zamieszkali w wielu odległych miejscach, jak Hawaje, Nowa Zelandia i Rapa Nui. Obecnie uważa się, że po początkowej kolonizacji wyspy wschodniej części Polinezji, przede wszystkim zaś Wyspa Wielkanocna, były izolowane od reszty Pacyfiku.


Co się stało z nosem Sfinksa?

25 czerwca 2025, 13:19

Szeroko rozpowszechniona teoria mówi, że nos Wielkiego Sfinksa z Gizy został odstrzelony z dział przez armię Napoleona, która przybyła tam w połowie 1798 roku. Jednak – i jest to jedna z niewielu pewnych rzeczy w tej kwestii – wojska Bonapartego nie mogły pozbawić Sfinksa nosa, gdyż kiedy tam przybyły, nosa już nie było.


Fuzja jądrowa: padł ważny rekord. Stellarator, w który zainwestowała Polska, pokonał tokamaki

4 czerwca 2025, 12:34

Wendelstein 7-X, największy stellarator na świecie, pobił światowy rekord w kluczowym parametrze fuzji jądrowej, potrójnym iloczynie (triple product). Stellaratory to, po tokamakach, najbardziej popularna architektura reaktorów fuzyjnych. Oba rodzaje mają swoje wady i zalety, jednak stellaratory są trudniejsze do zbudowania, dlatego też świat skupia się głównie na tokamakach. Obecnie istnieje około 50 tokamaków i 10 stellaratorów.


Zaskakujące wyniki badań genetycznych Awarów z Kotliny Wiedeńskiej

16 stycznia 2025, 08:37

Mödling i Leobersdorf to dwa niewielkie austriackie miasta, które w linii prostej dzieli zaledwie 20 kilometrów. Znajdują się w nich cmentarze z wczesnego średniowiecza. Naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka we współpracy z kolegami z Czech, Węgier i USA, przeanalizowali genom 722 osób, które zostały pochowane na tych cmentarzach w okresie awarskim (ok. 650 – ok. 800). Wyniki ich zaskoczyły. Okazało się bowiem, że dwie sąsiadujące ze sobą społeczności o tej samej kulturze miały znacząco różne pochodzenie genetyczne.


Niezwykłe przedsięwzięcie polskich naukowców. Powstała mapa potworów Pomorza

3 stycznia 2025, 10:54

Grupa naukowców przygotowała niezwykłą gratkę dla każdego miłośnika fantasy, map, folkloru czy historii. Interdyscyplinarny zespół złożony z etnografa, kartografa, historyka kartografii, pisarza, artysty grafika i informatyka stworzył ilustrowaną linorytami mapę potworów Pomorza. Na stylizowanej na renesansową mapie Pomeraniae Polonicae et Germanicae Phaenomena Supernaturalia Nova et Empla Descriptio Geographica przedstawiono XIX-wieczne wyobrażenia ludowe dotyczące występowania zmór, upiorów, wilkołaków czy duchów wodnych.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy